Polska - środowisko przyrodnicze — zadanie 276
Źródło: CKE 2015 — Geografia. Poziom rozszerzony. Zbiór zadań — zadanie 276
Na mapie literami A–D oznaczono wybrane przełomowe odcinki dolin rzecznych.
Źródło: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013, s. 180.
Przyporządkuj do każdej informacji dotyczącej genezy przełomu rzecznego właściwy przełomowy odcinek doliny rzecznej wskazany na mapie. Wstaw znak X w odpowiednie komórki tabeli.
| Lp. | Informacja | — | — | Oznaczenie literowe przełomowego odcinka doliny na mapie | — |
|---|---|---|---|---|---|
| — | — | A | B | C | D |
| 1. | Przełom powstał po ustąpieniu lądolodu fazy pomorskiej zlodowacenia bałtyckiego. Rzeka płynąca z południa wykorzystała rozległą rynnę lodowcową i skierowała wody na północ do Bałtyku. | — | — | — | — |
| 2. | Meandrująca rzeka wcinała się w skały wapienne wolno wypiętrzającego się pasma górskiego. | — | — | — | — |
| 3. | Rzeka, żłobiąc koryto w osadach mało odpornych na erozję, natrafiła na znajdujące się pod nimi wyniosłości zbudowane ze starszych i bardziej odpornych sfałdowanych skał. Rzeka rozcięła starszą formację skalną. | — | — | — | — |
Odpowiedź
-
A
-
D
-
C
Rozwiązanie
Rozpoznaj rzeki, których fragmenty dolin zaznaczono na mapie (Wisła, Warta, Bóbr, Dunajec). Przydatna może okazać się znajomość cech środowiska przyrodniczego krain geograficznych, przez które przepływają rzeki na oznaczonych odcinkach. Do poprawnego rozwiązania zadania wykorzystaj poniższe informacje.
-
Linię postoju lądolodu zlodowacenia bałtyckiego fazy pomorskiej wyznacza ciąg wzgórz moren czołowych Pojezierza Pomorskiego (np. Wieżyca 312 m n.p.m.).
-
Pasmo górskie zbudowane całkowicie ze skał wapiennych to Pieniny.
-
Rzeka może przeciąć stare, odporne na niszczenie warstwy skalne, gdy ma dostateczną siłę niszczącą. Musi więc płynąć na obszarze o dużych różnicach wysokości (w górach).