Spadające ciała – opór powietrza proporcjonalny do 𝑣2
Źródło: Matura fizyka rozszerzona 2.1 — Matura maj 2014, stara formuła, poziom rozszerzony, zad. 1
Siła oporu powietrza: 𝐹𝑜𝑝 = 𝐶 2 𝜌𝑣2𝑆 (𝜌 – gęstość powietrza, 𝑆 – pole przekroju poprzecznego, dla kuli 𝐶 = 0,5). Gdy opór zrówna się z ciężarem, ciało spada ze stałą prędkością.
Podpunkt 1.1
Piłeczka pingpongowa ma masę 2,5 g i promień 1,7 cm; 𝜌 = 1,3 kg/m3. Oblicz prędkość spadania jednostajnego. (0–3 pkt)
Podpunkt 1.2
Spadające jednostajnie zestawy włożonych w siebie papierowych foremek (każda 0,5 g, ten sam przekrój):
| liczba foremek | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 𝑄, N | 0,005 | 0,010 | 0,015 | 0,020 | 0,025 | 0,030 | 0,035 |
| 𝑣, m/s | 0,96 | 1,32 | 1,61 | 1,85 | 2,08 | 2,27 | 2,50 |
Wykonaj wykres siły oporu od kwadratu prędkości i wyjaśnij, dlaczego świadczy on o proporcjonalności 𝐹𝑜𝑝 ∝ 𝑣2. (0–4 pkt)
Odpowiedź
Podpunkt 1.1
Prędkość graniczna: około 9,1 m/s.
Podpunkt 1.2
Wykres jest prostą przez początek układu, o nachyleniu około 0,0056 kg/m; potwierdza . Wartości : 0,92; 1,74; 2,59; 3,42; 4,33; 5,15; 6,25 m²/s².
Rozwiązanie
Podpunkt 1.1
𝐶 2 𝜌𝑣2𝜋𝑟2 = 𝑚𝑔: 𝑣 = √ 2𝑚𝑔 𝐶𝜌𝜋𝑟2 = √ 2 ⋅ 0,0025 ⋅ 9,81 0,5 ⋅ 1,3 ⋅ 𝜋 ⋅ 0,0172 ≈ 9,1 m/s.
Podpunkt 1.2
Przy ruchu jednostajnym 𝐹𝑜𝑝 = 𝑄. Kwadraty prędkości (m2/s2): 0,92; 1,74; 2,59; 3,42; 4,33; 5,15; 6,25. Punkty (𝑣2; 𝑄) układają się (w granicach niepewności) na prostej przechodzącej przez początek układu o nachyleniu ok. 0,0056 kg/m – to oznacza proporcjonalność 𝐹𝑜𝑝 ∝ 𝑣2.